اصولي را كه به شما در برنامه ريزي كمك خواهد كرد (مخصوصا در برنامه ريزي تحصيلي) خدمتتان بيان مي داريم.
اصل 1؛ اهداف خود را روشن كنيد :
براي برنامه ريزي در كليه امور بايد اهداف دقيق و روشني داشته باشيد. اين مسأله در برنامه ريزي تحصيلي حائز اهميت فراوانتري است. براي خود روشن كنيد اهداف بلند مدت شما كدام ها هستند، اهداف كوتاه مدت كدامها هستند: مثلا :
الف: هدف بلند مدت: قبولي در كنكور تجربي دانشگاه سراسري دو يا چند سال ديگر
ب: هدف كوتاه مدت: مطالعه فلان دروس در اين ماه يا در اين هفته
اصل 2؛ اهداف خود را زمان بندي كنيد :
زمان دقيقي براي هر يك از اهداف كوتاه مدت تعيين كنيد. مثلا تعيين كنيد كه مطالعه چه دروسي را در چه مدت زماني به اتمام خواهيد بود. به خوبي مراقب باشيد كه برنامه هاي تنظيم شده را به موقع و بدون تأخير انجام دهيد ؛زيرا كه خوب مي دانيد تأخير در اجراي به موقع برنامه ها برابر با عدم موفقيت است.
اصل 3؛ تشخيص نيازها وكاستي ها :
بايد خواست‏ها و احتياجات اساسى خود را در زمينه اي كه قصد داريد براي آن برنامه ريزي كنيد شناسايي كنيد. به عنوان مثال: در يك مقطع مشخص، چه درسى را بايد مطالعه كرد.
اصل 4؛ تعيين زمان لازم :
فرصت‏ها و اوقاتى كه بايد صرف تحقق اهداف برنامه شود را بايد مشخص كرد تا در نهايت معلوم شود چقدر زمان در هر روز يا هفته به آن موضوع اختصاص خواهد يافت. به عنوان مثال اگر قرار باشد يك كتاب 300 صفحه اي در طول يك ماه خوانده شود لازم است حداقل روزي 11 صفحه از كتاب مطالعه شود و اين نياز به حداقل يك ساعت وقت دارد.
اصل 5؛ طبقه بندي اهداف بر اساس اولويت :
كارهايي را كه مي خواهيد انجام دهيد،برحسب اولويتها و ميزان اضطرار و اهميت آن طبقه بندي كنيد. بهترين زمانها و اوقات را براي مهمترين كارها قرار دهيد. در اين صورت اگر وقت كم داشته باشيد و يا به هر دليل نتوانيد به همه اهداف و كارهايتان برسيد، مطمئن هستيد كه اهداف و برنامه هاي اصلي را انجام خواهيد داد.
اصل 6؛ داشتن اهداف کوتاه مدت و بلند مدت :
بايستى اهداف را در دو گروه بلند مدت و كوتاه مدت تقسيم كرد و سپس برنامه‏ اى زمان بندى شده براى وصول به آن طراحى و عمل نمود. چرا كه اگر تمام اهداف بلند مدت باشند احتمال اينكه شما با گذر زمان دچار خستگي و نااميدي گرديد زياد است اما اگر اهداف كوتاه مدت و ميان مدت نيز در نظرتان باشد بعد از مدت كوتاهي با رسيدن به اهداف كوتاه مدت بسيار تقويت می شوید و آن را پاداشي براي زحمات تان در نظر می گیرید و با قوت و قدرت بيشتري برنامه هايتان را دنبال می کنید.
اصل 7؛ تناسب با توانمندي :
برنامه بايد در حد توان باشد نه خارج از توان. پس بايد مطابق طاقت و توان جسمي و روحي تان برنامه را طرح ريزي و اجرا كنيد و از حد تعادل خارج نشويد. اگر شما برنامه اي طرح كنيد كه در آن خودتان را موظف به روزي 18 ساعت كار و تلاش كنيد حتما با شكست مواجه خواهيد شد.
اصل 8؛ عدم ايده آل نگري :
ايده آل نگر و مطلق گرا نباشيد، يعني نخواسته باشيد تمام خواسته ها و آرزوهايتان فوري و به شكل كامل و تمام برآورده شود، هر چند در راه به دست آوردن آن تلاش مي كنيد. در نظر نگرفتن واقعيات برنامه را با شكست مواجه مي كند.يادتان باشد كه بدون تعيين اهداف، برنامه‏ريزى غيرممكن و بدون برنامه‏ريزى، نظم ناميسّر است.
نكات كاربردي در این زمینه :
1- شايسته است براى بهسازي و كيفى بخشي به برنامه خود هميشه آن را روى كاغذ (با توجه به شرحي كه در ادامه خواهد آمد) بياوريد.
2-هر چه وقت خود را بهتر سازماندهى (برنامه ريزى) كنيد، بهتر مى‏توانيد از آن در جهت دستيابى به اهداف شخصى ،تحصيلي، شغلى و حرفه‏اى استفاده كنيد.
3- جدولي كه داراي هفت رديف افقي است ، تهيه كرده و در اين رديف ها ايام هفته را بنويسيد. در ستون هاي عمودي نيز از زمان بيدار شدن تا زمان خواب تقسيم بندي كرده و هر ستوني را به كارها و فعاليتهاي روزانه مورد نظر خود اختصاص دهيد. مثلاً ساعت 5 و نيم تا 6 و نيم براي نماز و قرآن وخوردن صبحانه ، 6و نيم تا 7 و نيم براي .... . همينطور تا هنگام خواب كه مثلاً حدود 11 شب است غير از زمان هايي را كه مشغول كار هستيد زماني را براي استراحت و مابقي زمان را در هر روز به 2 يا 3 كتاب اختصاص دهيد و فعاليتي را متناسب با توان و نوع كارتان اسم گذاري كنيد.
4- از آنجا كه ممكن است اهدافتان در روزهاي مختلف هفته و يا هفته هاي مختلف يك ماه و يا ماههاي مختلف يك سال متفاوت باشد، بهتر است براي بهره گيري شايسته از زمان، برنامه اي متفاوت و شناور داشته باشيد .مثلاً همانطور كه خود مي دانيد با نزديك شدن به ايام امتحاني بايد تعداد ساعات مرور برخي مواد درسي را بيشتر كرد.بعد از يك هفته از آغاز اجراي برنامه ،كم و كاستي هاي آن را يادداشت نماييد و به اصلاح برنامه براي هفته آينده بپردازيد .به عنوان مثال ممكن است مقدار زماني را كه براي صرف نهار و استراحت در نظر گرفته ايد نيازمند تغيير باشد و يا اينكه متوجه گرديد ساعت خواب به گونه اي است كه مي توانيد برنامه مطالعاتي خود را به آن زمان منتقل سازيد.
5- سعي نمايد فهرستي از كتابهايي كه لازم است در طول يك ترم مطالعه شود همراه با تعداد صفحات آن مهيا نماييد و بصورتي برنامه ريزي نمايد كه در طول يك هفته تقريبا همه آنها را به يك اندازه خوانده باشيد.مثلا فرض كنيد كتاب الف 600 صفحه،كتاب ب 200 صفحه و ... شما هم در هر روز تقريبا 20 صفحه مطالعه مي نماييد زمانهايي را كه بايد براي كتاب الف در نظر بگيريد بايد 3 برابر كتاب ب باشد.بدين ترتيب همه كتابها به يك ميزان مطالعه شده و در انتها فشاري متوجه شما نمي كند.
و در پایان چند نكته :
- تا جايي كه مي توانيد رابطه خودتان را با پدر و مادرتان و ديگر اعضاي خانواده نزديك و صميمي كنيد. با محبت و مهرباني مي توانيد خيلي از موانع را از سر راه برداريد.
- كمك و احسان به والدين يكي از بهترين كارهايي است كه موجب رضايت خداوند و شاد شدن دل امام زمان عليه السلام ميشود.
- در كنار ايده آل نگري قدري واقعيت ها را هم در نظر بگيريد.
- مانند سابق همت خود را بلند و والا داشته باشيد و در هر كاري به خداوند تكيه و توكل كنيد و مواظب باشيد سختي هاي راه شما را خسته نكند.
- نمي توانم و نمي شود و امتحان كردم نشد، از شما بعيد است.خودتان را دريابيد و با عزم جدي به پيش برويد و بقيه كار را به خدا بسپاريد. شكستهاي قبلي بايد مايه عبرت شود نه دست كشيدن وتلاش نكردن.
برای شما در تمام مراحل زندگي آرزوي موفقيت و شادكامي داريم. انشاالله در پناه خداوند و زير سايه لطف امام زمان هميشه موفق و سربلند باشيد.
آنچه كه هستي، هديه خداوند است به تو و آنچه كه مي‌شوي، هديه تو به خداوند ،پس بي نظير باش.

تهیه کننده: فردین قربانی

مشاور دبیرستان نمونه دولتی توحیدی ناحیه یک شیراز

                                                                                  چگونه تصمیم گیری کنیم؟

براي عده اي از افراد طريقه تصميم گيري و اعتماد به تصميم هايي كه اتخاذ نموده اند، امري غريزي به شمار مي رود. اين دسته از افراد به طور خدادادي از توانايي هاي بالايي در تصميم گيري برخوردار هستند. در مقابل بعضي از افراد نيز هستند كه به هيچ وجه از توانايي تصميم گيري برخوردار نمي باشند. گاهي از همان ابتدا اينگونه بوده اند و الگو برداري كرده اند گاهي هم بر اثر يك شكست اين نوع تصميم گيري را انتخاب نموده اند. براي اين دسته از افراد حتي كوچكترين تصميم گيري ها كاري بس دشوار و آزار دهنده به شمار مي رود. بايد دانست كه تصميم گيري رويدادي نيست كه در يك لحظه و يا در يك نقطه اتفاق افتد يا يكباره ظهور يابد بلكه تصميم گيري روندي غير خطي و چرخشي دارد. گزينه هاي قابل تصور بر معيارهاي در نظر گرفته شده ، اثر مي گذارند و بالعكس معيارهاي از پيش تعيين شده بر گزينه هايي كه مشخص شده است ، تاثير متقابل دارد. با ذكر اين مقدمه به بررسي سوال شما مي پردازيم:

انواع تصميم گيري :
1-تصميم گيري احساسي؛ كه تصميم بر اساس يك احساس خاص (عشق، خشم، كينه، حسادت، كمك و...) گرفته مي شود.
2-تصميم گيري اجتنابي؛ تصميمي كه فرد به دليل نگراني و ترسی كه دارد، سعي مي كند تا آنجا كه مي تواند آن را به تعويق اندازد. اين گونه اتخاذ تصميم، امكان آن را به وجود مي آورد كه فرد، فرصت هاي مناسب زندگي خويش را از دست بدهد.
3- تصميم گيري اخلاقي؛ تصميمي است كه فرد، براي انجام آن به دلايل اخلاقي تكيه مي كند. مثلاً ادامه دادن به يك زندگي مشترك مملو از تنش و پرتشنج، به دليل وجود فرزند.
4- تصميم گيري تكانشي؛ اين نوع تصميم گيري، بسيار سريع و بدون توجه به عاقبت كار، يا ارزيابي و توجه به موقعيت ها و شرايط صورت مي گيرد. مثلاًفردي، فرد مقابل خود را براي كاري كه در نظر دارد ترغيب به عجله مي كند و قدرت تفكر در مورد يك عمل درست را از او مي گيرد.
5-تصميم گيري مطيعانه؛ سبك تصميم گيري مطيعانه، مي تواند صدمه زيادي به موضوع تصميم و يا به عنوان مثال، به رشته تحصيلي فرد، وارد كند . در تصميم گيري مطيعانه، ديگران براي يك يا دو نفر يا موضوعي، تصميم مي گيرند بدون آن كه فرد يا افراد يا موضوعي كه تصميم بر روي آن اجرا مي شود، نقشي دراين تصميم گيري داشته باشند . نمونه اين تصميم گيري را مي توان در ازدواج هاي سنتي مشاهده كرد.
6-تصميم گيري عقلاني؛ سالم ترين تصميم ها، تصميمي است كه براساس تفكر، بررسي و مطالعه، ارزيابي و تحقيق صورت بگيرد . تصميم گيري عقلاني، براساس واقعيات است و معمولاً خطا و اشتباه در آن به ندرت ديده مي شود.
اصول تصميم گيري عقلاني :
1-تصميم گيري عقلاني نيز مانند بقيه مهارت ها، داراي اصول مهارتي است كه به ترتيب ذيل است :
- 2-مواجه شدن با يك تصميم : زماني است كه فرد متوجه مي شود بايد تصميم بگيرد. بنابراين روي آن 3تمركز كرده و ضمن روشن كردن موضوع تصميم، اطلاعات مورد نياز را جمع آوري مي نمايد.
-4-  حق انتخاب و بررسي مورد تصميم بر اساس اطلاعات : با راه حل ها واطلاعاتي كه فرد به دست آورده، اين حق را مي يابد تا تصميمي درست براي رشته تحصيلي، ازدواج يا انجام كار مورد نظرش بگيرد.
- 5- ارزيابي پيامدهاي پيش بيني شده حق انتخاب : فرد پيامدهاي متفاوت از انتخاب ها را مورد بررسي و ارزيابي قرار مي دهد تا معقول ترين آنها را انتخاب كند.
- 6- تعهد به تصميم : نسبت به تصميمي كه گرفته مي شود بايد پايبند بود و به آن اعتقاد داشت.
-7-  برنامه ريزي براي انجام تصميم : حتي تصميم عقلاني نيز نياز به برنامه ريزي دقيق دارد.
- 8- اجرا يا انجام تصميم : در اين مرحله، فرد به صورت عملي وارد مراحل برنامه ريزي شده مي شود . مثلاً تصميم به يك رشته تحصيلي كه مراحلي همچون ثبت نام، مطالعه، شركت در آزمون و غيره دارد.
جريان يا بستر تصميم :
يك تصور غلط رايج آن است كه هر تصميم، مستقل و جدا از ساير تصميمات اتخاذ شود. بعبارت ديگر، اطلاعات گردآوري مي شود، گزينه ها جستجو مي گردد و موردی برگزيده مي شود بدون آنكه به موارد گذشته توجه شود. ولي در حقيقت هر تصميم بر محتوا و بستر تصميمات گذشته استوار است. معمولاً براي توضيح اين مطلب از استعاره بستر يا رودخانه تصميم استفاده مي گردد . بستر يا جريان تصميم گيري، اتخاذ تصميم جديد را در احاطه خود دارد و بر آن تاثير مي گذارد، ممكن است تصميمي كه در گذشته گرفته شده مقدمه اي براي تصميم اخير باشد و بر تصميم هم اثر امكان پذيري و هم اثر محدود كننده دارد. بسياري از تصميمات بعدي بدنبال اين تصميم جريان پيدا مي كنند.
با توجه به مطالب بالا به چند نكته مهم اشاره مي نماييم :
1-شناخت و آگاهي كامل از قابليت ها و توانائي هاي خود داشته باشيم. اجازه ندهيد ترس از شكست فضاي ذهني شما را اشغال نمايد.مطمئنا در طول زندگي موفقيتهايي داشته ايد كه مي تواند در كنار اين شكست شما را در تصميم گيري تقويت نمايند.
2-داشتن ديدكامل نسبت به استراتژي، اهداف بلند مدت و كوتاه مدت خود.اگر براي خود اهدافي در نظر داشته باشيد هنگام تصميم گيري راحت و سريعتر انتخاب مي نماييد زيرا بايد فعاليتي را انتخاب نماييد كه در مسير اهداف شما باشد. البته سعي نماييد موضوع را كاملا بررسي نماييد البته تا آنجائي كه امكان پذير است.
3-آگاهي نسبت به وضعيت موجود خود.
4-داشتن تجربه كافي درباره موضوعي كه بايد در باره آن تصميم گرفت و يا آگاهي از نظر كارشناسان مربوطه.
5-توان خود را براي تجزيه و تحليل صحيح مشكلات و مسائل بالا ببريد.
6-ذهنيت باز داشتن و آماده شنيدن نظرات ديگران بودن و دوري از پيش داوري در باره قضايا.
7-مسئوليت پذير باشيد و اتخاذ تصميم با قاطعيت و بدون ترديد يا تزلزل داشته باشيد.
8- قبل از اقدام به هر كاري لحظه اي صبر نماييد. مهمترين كار اين است كه قدري صبر كنيد؛ اصلا عجله نكنيد. به خودتان وقت بدهيد.
9-قبل از تصميم گيري، به جستجوى اطلاعات لازم در رابطه با موضوع مورد نظر بپردازيد.
10- با مطالعه و تحقيق درباره موضوع مورد بررسي اطلاعات خود را در آن باره گسترش بخشيد و از ملاك ها و معيارهايي كه بايد مورد توجه قرار گيرد آگاهي يابيد. ناگفته نماند متناسب با اهميت موضوع تصميم، بايد دامنه تحقيق و مشورت را كاستي يا فزوني بخشيد، به گونه اي كه از وسواس بيش از حد و احساسات زودگذر در امان باشيم .
11-پس از كسب اطلاعات لازم به سنجش و مقايسه آنها بپردازيد و بهترين گزينه را انتخاب نماييد. براي انتخاب بهترين گزينه نيز مي توان از مشورت ديگران استفاده كرد. در اين مرحله بايد اطلاعات بدست آمده را خوب مررور نماييد. دقت كنيد با توجه به شناختي كه بدست آورده ايد، كدام تصميم با استعداد ها، امكانات و علايق شما سازگار تر است. آيا در نهايت از تصميم خود ، راضي هستيد؟
12- اكنون كه تصميمي آگاهانه و از روي دقت و مشورت گرفته ايد، بدون كوچكترين ترديد و ترسي مقدمات وارد شدن به مرحله عمل را آماده نماييد. مثلا پرداخت هزينه ثبت نام، انجام مراحل ثبت نام، ....
13- اگر كاري كه براي انجام دادن آن تصميم گيري نموده ايد يك هدف بلند مدت مي باشد، بايد براي رسيدن به آن برنامه ريزي نمود. پس از طراحي برنامه و مشخص كردن زمان و منابع، در مورد برنامه تنظيم شده با افراد آگاه و مطمئن مشورت كنيد و در صورت نقص يا اشتباه به اصلاح آن پرداخت.
14- از افرادي كه در زمينه هاي مختلف و در زندگي خود به خوبي تصميم مي گيرند، الگو گيري كنيد و حتي با آنان درباره راز موفقيتشان در تصميم گيري صحبت كنيد.
15-حالا وقت عمل كردن مي باشد. با توكل بر خداوند متعال و بدون اهميت دادن به حرف ديگران و با قدرت تمام وارد عمل شويد.
موفق باشيد. منتظر نظرات و پیشنهادات شما هستیم.

تهیه کننده: فردین قربانی

مشاور دبیرستان نمونه دولتی توحیدی ناحیه یک شیراز

                                                                                                                                                    ایجاد انگیزه:

داشتن هدف و انگيزه براي به ثمر رسيدن هر كاري لازم و ضروري است حتي براي زندگي و خصوصا براي درس خواندن. در واقع داشتن هدف سبب ايجاد انگيزه درانسان مي گردد و انگيزه نيز موتور محرك انسان براي پيشرفت و موفقيت مي باشد. شما با توجه به آنچه كه نوشته ايد، به نظر مي رسد نياز به تقويت انگيزه و همچنين مقداري آموزش در برنامه ريزي داريد و بعد از آن خواهيد ديد كه با داشتن يك برنامه مناسب و همچنين روحيه و شادابي لازم در امور زندگي و تحصيل خود به سرعت پيش خواهيد رفت، انشاءالله. بنابراين در ادامه ما ابتدا چند راهكار براي تقويت انگيزه و پس از آن توصيه هايي در مورد برنامه ريزي خواهيم آورد. لطفا براي افزايش سطح انگيزه راهكارهاي زير را عملي سازيد:
1-انتخاب هدف: اولين و مهمترين كار اين است كه با تفكر و مشورت با كارشناسان, هدف يا اهدافي را براي خود در نظر بگيريد. سعي كنيد در كنار اهداف اصلي و بلند مدت هدفهاي كوچكتر و زود بازده هم داشته باشيد. به عنوان نمونه ممكن است هدف اصلي تان درست زندگي كردن در سايه ي دين و كسب علم باشد اما در طول اين هدف اصلي مي توانيد هدفهاي جزئي تري هم داشته باشيد مانند: پاس كردن تمام دروس اين ترم با معدلي مناسب, پيدا كردن دوستاني صميمي و صادق, مرور و فهم عميق درسهاي پايه براي مقاطع بالا تر و...
2-ايجاد شوق: براي كسب آگاهي از آينده علمي و كاري خود و همچنين درك فوائد و خوبيهاي آن و نيز پيدا كردن شوق و اشتياق , با اساتيد و افراد موفق و پيشرو مصاحبت و رابطه داشته باشيد و از آنها مشورت هايي در زمينه هاي مورد علاقه تان خصوصا يافتن راههاي موفقيت در ادامه تحصيل بخواهيد.
3-تلقين مثبت: از تلقين اين فكر كه «من روحيه مطالعه و كار ندارم» يا «من حال ... ندارم» و يا هر فكر منفي ديگر اجتناب كنيد بلكه به جاي آن به خود آنچه را به عنوان هدف انتخاب نموده ايد را تلقين كنيد، مثلا به خود بگوييد كه مي توانم با موفقيت تحصيلاتم را به پايان برسانم و انشاءالله فردي مؤثر خواهم بود. در اين زمينه راهكارهاي زير را عملي سازيد:
الف) ليستي از توانمنديهاي خود تهيه كرده و روزي دو يا سه بار با صداي بلند آن را بخوانيد مثلا بگويند من شخص با استعدادي هستم و من ... هستم .
ب) ليستي از فوائد مادي , معنوي , موقعيتي خصوصا در درس خواندن و كسب موفقيت تهيه نماييد و آن را هر روز مرور كنيد و هر روز نيم ساعت بر روي يكي از آن فوائد فكر كرده و 10 سطر درباره آن مطلب بنويسيد و اين عمل را براي يكايك فوائد انجام دهيد و بعد هر كدام كه براي شما خوشايندتر بود را گاه گاهي مطالعه و به آن بيافزائيد.
ج) ليستي از پيامدهاي منفي عمل نكردن به برنامه و نرسيدن به هدف مانند درس نخواندن , مانند اخراج از دانشگاه و يا مشروط شدن و... را تهيه و با تأمل در مورد يكايك آنها اين پيامدهاي منفي را براي خود جدي , بزرگ و معضل آفرين معرفي كنيد.
4-ارتباط با افراد مثبت: گاهي اوقات اطرافيان و دوستان با بيان مطالبي از قبيل اين كه: «زندگي آخرش به كجا خواهد رسيد» يا «بعد از فارغ التحصيلي كار مناسب براي جوانان نيست» يا« عاقبت اين كار خوب نيست » يا ... انگيزه كار و فعاليت هاي متناسب با برنامه را كاهش مي دهند. بنابر اين با افراد مثبت نگر، فعال، با نشاط , با انگيزه معاشرت كنيد و از معاشرت با افرادي كه به امور معنوي و علمي توجهي ندارند اجتناب كنيد.
5-تقويت روحيه ي معنوي و توكل: با اهتمام به مسائل معنوي و مذهبي و شركت در مراسم مذهبي روحيه معنوي خود را تقويت كنيد. از گناه دوري كنيد و از رفتن به محيط هايي كه فكر و ذهن شما را مي ربايد اجتناب كنيد. بدانيد خدايي كه قبل از وجود شما هستي را براي آمدنتان خلق و آماده نموده است مي تواند براي ادامه وجود شما نيز هركاري بكند پس از او ياري بخواهيد كه بدون خواست او كاري انجام نخواهد شد. اما در مورد برنامه ريزي همانطور كه خودتان آگاه هستيد نوشتن يك برنامه مفيد و موفق بايد توسط خود فرد صورت بگيريد و در اين زمينه تنها كمكي كه يك مشاور مي تواند انجام دهد اين است كه اصول برنامه ريزي را گوشزد نمايد ، بنابراين ما نيز اصول برنامه ريزي را در ادامه مي آوريم و اميد واريم كه با مطالعه ودقت در آنها به اهدافتان دست بيابيد:
1-تعيين هدف: هدف ها دو قسمند. گاهي كلي اند مثل رضاي خدا، خدمت به مردم، بالا رفتن سطح آگاهي و امثال آن و گاهي جزئي اند مثل انجام يك كار خاص مانند تخصص در يك رشته خاص، مطالعه يك كتاب، نوشتن مقاله يا امثال آن. لازم است هر دو هدف را مشخص كنيد؛ يعني همان طور كه يك هدف كلي در نظر داريد، اهداف جزئي را هم دقيقا مشخص كنيد و هر دو را محور فعاليت هايتان قرار دهيد.
2-تشخيص نيازها وكاستي ها: بايد خواست‏ها و احتياجات اساسى خود را در زمينه اي كه قصد داريد براي آن برنامه ريزي كنيد شناسايي كنيد. به عنوان مثال: در يك مقطع مشخص، چه درسى را بايد مطالعه كرد.
3-تعيين زمان لازم: فرصت‏ها و اوقاتى كه بايد صرف تحقق اهداف برنامه شود را بايد مشخص كرد تا در نهايت معلوم شود چقدر زمان در هر روز يا هفته به آن موضوع اختصاص خواهد يافت. به عنوان مثال اگر قرار باشد يك كتاب 300 صفحه اي در طول يك ماه خوانده شود لازم است حداقل روزي 11 صفحه از كتاب مطالعه شود و اين نياز به حداقل يك ساعت وقت دارد.
4-داشتن اهداف كوتاه مدت و بلند مدت: يكي از نكات مهم در امر برنامه ريزي داشتن اهداف كوتاه مدت و بلند مدت مي باشد چرا كه اگر تمام اهداف بلند مدت باشند احتمال اينكه شما با گذر زمان دچار خستگي و نا اميدي گرديد زياد است اما اگر اهداف كوتاه مدت و ميان مدت نيز در نظرتان باشد بعد از مدت كوتاهي با رسيدن به اهداف كوتاه مدت بسيار تقويت گرديده و آن را پاداشي براي زحمات تان در نظر گرفته و با قوت و قدرت بيشتري برنامه هايتان را دنبال خواهيد كرد.
5-طبقه بندي اهداف بر اساس اولويت: كارهايي را كه مي خواهيد انجام دهيد،برحسب اولويت ها وميزان اضطرار و اهميت آن ،طبقه بندي كنيد. بهترين زمانها و اوقات را براي مهمترين كارها قرار دهيد. در اين صورت اگر وقت كم داشته باشيد و يا به هر دليل نتوانيد به همه اهداف و كارهايتان برسيد، مطمئن هستيد كه اهداف و برنامه هاي اصلي را انجام خواهيد داد.
6-داشتن تنوع در برنامه: برنامه حداقل بايد سه بخش دين، وظايف و مسوليت ها و استراحت را داشته باشد. بر اساس روايات هر مسلماني بايد در زندگي خود طبق يك برنامه منظم به هر سه بخش دين ( عبادات و كسب علم و معرفت ديني و ...)، وظايف و مسوليت ها (داشتن كار كه در مورد دانشجويان وظيفه اصلي درس خواندن مي باشد) و استراحت (رسيدگي به خانواده، ديدار پدرو مادرو اقوام و دوستان، ورزش، تفريح...) بپردازد. اين تنوع در برنامه مانع خستگي و دلزدگي مي گردد و كارهاي دنيايي و اخروي را همزمان به پيش مي برد.
7-تناسب با توانمندي: برنامه بايد در حد توان باشد نه خارج از توان. پس بايد مطابق طاقت و توان جسمي و روحي تان برنامه را طرح ريزي و اجرا كنيد و از حد تعادل خارج نشويد. اگر شما برنامه اي طرح كنيد كه در آن خودتان را موظف به روزي 18 ساعت كار و تلاش كنيد حتما با شكست مواجه خواهيد شد.
8-انعطاف پذيري: روحيه انعطاف پذيري را در خود تقويت كنيد يعني در عين حال كه بايد فردي منظم و دقيق باشيد و كارهاي خود ر ا بر اساس برنامه انجام دهيد همواره به اين نكته توجه كنيد كه همه شرايط و زواياي كار در ميدان ديد وشناخت مانيست . چه بسا اموري در تحقق يا عدم تحقق قسمتي از برنامه موثر است، ولي از ديد ما مخفي است يا كنترل و تغيير آن در دست ما نيست و به وسيله محيط به ما تحميل يا از ما دريغ مي شود. در نتيجه هميشه آمادگي براي هرگونه تغيير و تاخير در برنامه را داشته باشيد و از اين موضوع نگران و نا اميد نشويد. شما نبايد برنامه را طوري تنظيم كنيد كه جاي هيچگونه تغييري در آن نباشد و يا اينكه زمانها را به گونه اي تنظيم كنيد كه حتي يك حادثه ي غير مترقبه ي كوچك، مثل برخورد با يك دوست قديمي و چند دقيقه احوالپرسي با او شما را از برنامه عقب بياندازد، بلكه براي هر كاري احتمال حذف شدن و يا جابجايي و يا كم و زياد شدن زمان انجام را پيش بيني كنيد.
9-عدم ايده آل نگري: ايده آل نگر و مطلق گرا نباشيد، يعني نخواسته باشيد تمام خواسته ها و آرزوهايتان فوري و به شكل كامل و تمام برآورده شود هر چند در راه به دست آوردن آن تلاش مي كنيد. در نظر نگرفتن واقعيات برنامه را با شكست مواجه مي كند.
10-بازخورد گرفتن و بررسي برنامه: پس از اجرا به ارزيابى فعاليت‏هاى انجام شده بپردازيد تا ميزان دسترسى به اهداف مشخص شود و ميزان عدم موفقيت در رسيدن به برنامه را نيز معلوم نماييد. اين مرحله كه تحت عنوان بازخورد(فيدبك) ناميده مى‏شود، فرصتى به شما مى‏بخشد تا بتوانيد عوامل ناكامى احتمالى را نيز بشناسيد و از بروز مجدد آن در برنامه مورد نظر پيشگيرى نماييد.
موفق باشيد.

تهیه کننده: فردین قربانی

مشاور دبیرستان نمونه دولتی توحیدی ناحیه یک شیراز  

                                چگونه تفکر مثبت در خودمان ایجاد کنیم؟

قبل از بيان راهكارها به چند نكته اشاره مي نماييم.
نكته اول: هر فردي براي دست‌يابي به يك ارتباط صحيح با ديگران و داشتن آرامش روان ، بايد ديدگاه خود را متحول سازد و شيوه‌ي تفكرش را عوض نمايد. شما نبايد چنين فكركنيد كه فقط يك راه‌حل وجود دارد كه اگر به آن دست‌يابيد، اوضاع روبه‌راه خواهد شد.
نكته دوم: براي رسيدن به تغيير ذهن و داشتن تفكر مثبت ، به روش‌هاي گوناگوني نياز است تا بتوانيد بر وضعيت‌هاي ذهني منفي كه پيچيده و متنوع هستند، غلبه كنيد. اگر شما بخواهيد بر شيوه‌هاي تفكر منفي غالب شويد، اين امر، تنها با به‌كارگيري يك روش تفكر يا يك تكنيك، ميسر نيست. تغيير، مستلزم گذر زمان است، حتي تغيير مادي هم‌ زمان مي‌گيرد. براي نمونه، اگر شما از يك شرايط آب‌وهوايي به شرايط ديگري نقل‌مكان كنيد، بدن‌تان براي تطبيق با محيط جديد، نيازمند زمان است؛ همين‌طور تغيير حالت فكري شما هم زمان مي‌برد.با گذشت زمان، شما مي‌توانيد تغييرات مثبتي داشته باشيد.
نكته سوم: ما با تحرك‌بخشيدن به انديشه‌هاي‌مان و به‌كارگيري روش‌هاي گوناگون براي تفكر، مي‌توانيم سلول‌هاي عصبي خود را به‌شكل تازه‌اي درآوريم و شيوه‌ي عملكرد مغزمان را تغيير دهيم. اين ويژگي در عين‌حال، مبنايي‌ست براي اين فكر كه تحول دروني، با آموزش آغاز مي‌شود و شامل جايگزيني تدريجي “شرطي‌سازي منفي” با “شرطي‌سازي مثبت” است.
نكته چهارم: همانطور كه مي دانيد ذهن آدمي كارگاه توليد فكر است كه از منبعي به نام ضمير ناخود آگاه سرچشمه مي گيرد.ضمير ناخود آگاه نمي تواند خوب را از بد و درست را از غلط تشخيص دهد ولي چنان قدرتي دارد كه اگر از آن غافل شويم مي تواند سرنوشت ما را بدست گرفته و آن را به هر جايي كه دوست دارد ببرد.در حقيقت نوع و كيفيت زندگي اوست انديشه ي زيبا و مثبت مي تواند بهشتي در زندگي انسان بسازد همچنانكه انديشه ي منفي و يأس آور مي تواند جهنمي در زندگي او خلق كند انسانها همان خواهند شد كه در انديشه آنند بنابراين اين آينده هر كس در گرو چگونگي نگرش او به زندگي است.موفق ترين انسانها كساني هستند كه توانسته اند در ذهن خود انديشه هاي مثبت داشته باشند آنان كه مي پندارند قادر نيستند در واقع مثبت نگري را كنار گذاشته و در جنبه هاي منفي وقايع تمركز كرده اند.خانواده كانون يادگيري چگونه انديشيدن و چگونه زيستن است در خانواده مثبت انديش اعضاي خانواده خود را قادر و توانا مي دانند و نگاهشان به ديگران آكنده از مهر و عاطفه است.چنين خانواده هايي قادر خواهند بود هر ناممكني را به ممكن تبديل كنند و توفيق و كامكاري را نصيب خود نمايند .
راهكارهاي تقويت تفكر مثبت:
افكار از چنان قدرتي برخوردارند كه مي توانند سازنده يا ويرانگر باشند،بنا براين بايد به خود بياموزيم كه افكارمان را هوشمندانه كنترل كنيم تا در زندگي به موفقيتها و كاميابي هاي بزرگي دست يابيم.
1- نسبت به خودمان احساس خوبي داشته باشيم و خود را خوب، توانا و با ارزش بدانيم. مثلا صبح‌ها كه از خواب بيدار مي‌شويد، مي‌توانيد به انگيزه‌ي مثبت و صميمانه‌ي جديدي فكركنيد و بگوييد: “من از امروز، بهتر استفاده مي‌كنم. من نبايد امروز را تلف‌كنم.” سپس شب، پيش از خواب، ببينيد چه كرده‌ايد و از خود بپرسيد: “آيا از امروز چنان‌كه مي‌خواستم، استفاده كردم؟” اگر چنين بوده، بايد خوشحال باشيد وگرنه اعمال خود را در آن روز نفي‌كنيد و ذهن‌تان را به‌سمت مثبت‌شدن تقويت كنيد.
2-ليستي از صفات مثبت خود تهيه كنيم و راههاي تقويت آنها را بيابيم و تجربه كنيم.
3-ليستي افكار منفي خود را در طي روز تهيه و سعي كنيم براي هر فكر منفي يك فكر مثبت معادل بيابيم تا به كمك آن بتوانيم با افكار منفي مقابله كنيم.در مورد فكري كه بيان نموديد مضرات و آسيب هاي آنرا در صفحه اي يادداشت كرده و از اين مورد به عنوان عامل انگيزشي در جهت حذف آن فكر بهره گيريد.مثلا كم شدن ارتباط با ديگران، ناراحتي رواني خود،بدبيني به ديگران و ...
4- به نداي منفي دروني خود و تلقين هاي مخرب و نگران كننده ي ديگران بي توجه باشيم و سعي كنيم عكس آنها را انجام دهيم. براي اينكار مواردي را نسبت به آنها حساس هستيد و افكار شما را درگير مي كنند را در جدولى بنويسيد و سعي نماييد حساسيت خود را تقليل نماييد موارد انجام يا تخلف در هر روز را يادداشت نموده و همواره سعى بر تقليل موارد تخلف نماييد.
5-افكار خود را متوجه خوبيها و جنبه هاي مثبت زندگي كنيم تا به مرور مثبث نگر شويم.
6-با خوش بيني سعي كنيم،دستوراتي به ذهن خود بدهيم كه انديشه هاي جديد مثبت شكل گيرند.
7-هر روز صبح كه از خواب بر مي خيزيم با نگاه كردن به يك منظره يك تابلوي نقاشي زيبا و يا اسما الله روز خود را با نشاط و خوش بيني آغاز كنيم.
8-از افراد منفي نگر يا موقعيتهايي كه باعث ايجاد افكار نا خوشايند و منفي مي شوند دوري و يا سعي كنيم كمتر با آنها برخورد داشته باشيم.
9- اعتماد به نفس خود را در هر شرايطي حفظ كنيم و هرگز به ديگران اجازه ندهيم كه آن را متزلزل كنند.بايد متوجه باشيم كه اعتماد به نفس كليد خلق تفكر مثبت است.
10-به لحظات زيبا و دوست داشتني گذشته خود فكر و سعي كنيم آنها را تكرار نماييم.
11-از ترديد و دودلي دوري كرده و كارها را با جديت دنبال كنيم.
12-به قدرت بي كران خداوند ايمان داشته باشيم و با خود تكرار كنيم كه من لياقت بهترين ها را دارم و با لطف خداي بزرگ به آنها خواهم رسيد.
13- در توصيف احوال و زندگي خود از كلمات مثبت استفاده كنيم.
14-در تعريف از افراد خانواده يا دوستان از كلمات مثبت و روحيه بخش استفاده كنيم(فلاني شخص بسيار شريف و بزرگواري است.)
15-هرگز شعار خواستن، توانستن است را فراموش نكنيم و بدانيم كه در سايه سعي و تلاش به آنچه بخواهيم مي رسيم.
16-براي تغيير اوضاع و شرايط نا مساعد اقدام كنيم و مطمئن باشيم كه مي توانيم آنها از بين ببريم.
17-از انزوا و گوشه گيري كه باعث ايجاد افكار منفي مي شود دوري و اوقات خود را در جمع خانواده،فاميل و دوستان سپري كنيم.
18-هر وقت احساس كرديم كه افكار منفي سراغمان آمده است،وضعيت خود را تغيير دهيم و به كاري سرگرم شويم.
19-ممكن است هنگام خواب در رختخواب افكار منفي به سراغمان بيايد،تا خسته نشده ايم به رختخواب نرويم.
20- ضمناً به تلاوت قرآن و خواندن نماز بيشتر بپردازيد كه به فرموده قرآن: نماز را در طرف روز بپا داريد و در ساعات تاريكى شب كه البته خوبى و نيكى‏هاى شما زشتى‏ها و بدكاريها را از ميدان بيرون مى‏ برد (هود، آيه 114)
اجراي راهكارهاي تقويت تفكر مثبت هيچ هزينه اي ندارند و به سن و سال افراد نيز مرتبط نمي شوند.فقط اين شعار را فراموش نكنيم:«اگر افكارمان را كنترل كنيم،زندگي مان متحول مي شود.»بنا براين اجراي راهكارها را از همين حالا شروع كنيم و آن را به فردا موكول نكنيم،زيرا ممكن است فردا هرگز نيايد.ما هم در كنار حرم كريمه اهل بيت حضرت معصومه سلام الله عليه براي شما انسانهاي خواستار پاكي دعا مي كنيم و منتظر مكاتبه بعدي و نظر شما نسبت به اين مطالب هستيم تا در كنار يكديگر به سمت وضعيت مطلوب حركت نماييم.

تهیه کننده: فردین قربانی

مشاور دبیرستان نمونه دولتی توحیدی ناحیه یک شیراز